Ιστορίες της Βίλλας Καζούλη

Οι ένδοξες μέρες, οι Ες Ες, η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η παρακμή ο Βασίλειος Κωστέτσος και πως παραλίγο να γκρεμιστεί για να χτιστεί στη θέση της εμπορικό κέντρο. 

Βρισκόμαστε στο 1902, εποχή που η Ελληνική κοινότητα της Αιγύπτου μεγαλουργεί και αρκετοί έμποροι φτιάχνουν τις εξοχικές τους κατοικίες στην Ελλάδα.
Ο Νικόλαος Καζούλης, έμπορος από την Αλεξάνδρεια, διαλέγει ένα κτήμα έκτασης 47.000 μ² στην είσοδο της αραιοκατοικημένης Κηφισιάς. Εκεί κτίζει την επιβλητική έπαυλη του, αναγεννησιακού χαρακτήρα, που έμεινε στην ιστορία ως »Βίλλα Καζούλη». Τα περίτεχνα γλυπτά, οι μαρμάρινες σκάλες και η πρωτότυπη αρχιτεκτονική της αποτελούν ένα κτίριο κόσμημα που άντεξε στο χρόνο.

Ο Καζούλης είχε αδυναμία στα έργα του γλύπτη Δημήτρη Φιλιππότη και η βίλλα του είχε μετατραπεί σε γλυπτοθήκη. Ο Φιλλιπότης ήταν ο δημιουργός των δύο λιονταριών που κοσμούσαν το εξωτερικό της βίλας.

Η Ιωάννα Καζούλη, κόρη του Ν. Καζούλη στην οποία είχε περιέλθει η βίλλα από το 1915 καλεί τον Π. Αριστόφρονα να ασχοληθεί με την διακόσμηση της έπαυλης. Τελικά, οι δύο νέοι ερωτεύονται και παντρεύονται. Η βίλλα γνωρίζει µέρες δόξας και µεγαλείου .

Ο Παναγιώτης Αριστόφρονας, γνωστός αρχαιολάτρης ασχολείτο με τις ανασκαφές στην «Ακαδημία Πλάτωνος» και σαν όραμα είχε ο χώρος να γίνει κέντρο μελέτης, η νέα «Ακαδημία Πλάτωνος». Το όνειρο του δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα. Ο τρούλος με τον λωτό προστέθηκε το 1932 από εκείνον.

Στη βίλλα έχουν φιλοξενηθεί μεταξύ άλλων ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ και ο Φαρούκ, και πολλοί διανοούμενοι.

Έχει σχήμα «Γ», στη μέση του οποίου κυριαρχεί το μαρμάρινο περιστύλιο με τον χαρακτηριστικό τρούλο. Συνολικά καταλαμβάνει επιφάνεια 2.257 τετραγωνικών (υπόγειο, ισόγειο και δύο όροφοι).

Ο αρχιτέκτονας που τη σχεδίασε μας είναι άγνωστος, αναφορές όμως μιλάνε για αλλοδαπό αρχιτέκτονα.

Η θέση του κτίσματος βρίσκεται, σύμφωνα με τους θρύλους της περιοχής, επάνω στα κτήματα παλιού Τουρκικού νεκροταφείου.

Γιάννης Μόραλης, 1941

 

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής η βίλλα επιτάχθηκε από τους Γερμανούς. Χρησιμοποιήθηκε ως νοσοκοµείο Γερµανών αξιωµατικών κι εκεί στεγάστηκε το φρουραρχείο των Ες Ες.

Στα υπόγειά της βασανίστηκαν πολλοί αγωνιστές τις Αντίστασης. Η βίλλα μετατράπηκε σε τόπο μαρτυρίου. Λέγεται πως σε κάποιο σημείο του τεράστιου κήπου της θάφτηκαν τουλάχιστον δώδεκα Έλληνες στρατιώτες που μαρτύρησαν στα χέρια των κατακτητών. Εκεί παραμένουν ακόμα και σήμερα. Λέγεται επίσης, ότι ακόμα και την ώρα που αποχωρούσαν οι Γερμανοί, εκτέλεσαν έξω από την κεντρική πύλη έξι Έλληνες πολίτες.  Άλλη μια φήμη που ακούστηκε ήταν ότι έξω από τη βίλλα σκοτώθηκαν από τους Γερμανούς η δημοσιογράφος Χούλια και ο Σπανός.

Φήμες λένε πως οι Γερμανοί όσο διάστημα παρέμειναν μέσα έκαναν απογραφή των θησαυρών που υπήρχαν μέσα στο κτίριο. Έχουν αναφερθεί ακόμα και παράνομες ανασκαφές στον προαύλιο χώρο της για ανεύρεση θησαυρών.

Οτιδήποτε είχε μεγάλη αξία τοποθετήθηκε μέσα σε κιβώτια τα οποία πήραν μαζί τους οι ναζί όταν απελευθερώθηκε η Αθήνα.

Το 1944  οι Γερμανοί αποχωρούν και λίγο καιρό αργότερα αντάρτες του ΕΛΑΣ επιτάσσουν την έπαυλη και την χρησιμοποιούν σαν διοικητήριο στο βόρειο τομέα της Αθήνας. Το επιβλητικό κτίριο παραμένει στη δικαιοδοσία των ανταρτών μέχρι και το τέλος του εμφυλίου ζώντας έντονες και αιματηρές σκηνές ενός νέου πολέμου.

Από το 1949 -που περνάει πλέον στο Δημόσιο- και για τα επόμενα τρία χρόνια χρησιμοποιήθηκε από το ΚΑΤ και έως το 1955 στέγαζε σεισμοπαθείς.

Τα αγάλματα που κοσμούν σήμερα τον προαύλιο χώρο του ΚΑΤ έχουν μεταφερθεί εκεί από τη βίλλα.

Το ΙΚΑ απέκτησε την έπαυλη το 1964, έπειτα από δηµοπρασία, από τους κληρονόµους της Ιωάννας Καζούλη. Το κτίριο  αφήνεται στην τύχη του.

Το 1970 πραγματοποιούνται γυρίσματα για την «Υπολοχαγό Νατάσα» με την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Ο κινηματογραφικός φακός αποτυπώνει την κακή πλέον κατάσταση της εγκαταλελειμμένης βίλλας.

Το 1976 το Υπουργείο Πολιτισμού χαρακτηρίζει τη βίλλα διατηρητέα και το 1979 χαρακτηρίζει το οικόπεδο που την περιβάλει «χώρο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους». Γίνονται τα πρώτα σχέδια συντήρησης από τον αρχιτέκτονα Π. Πικιώνη, στα οποία βασίστηκαν και τα έργα συντήρησης που υλοποιήθηκαν λίγα χρόνια αργότερα από το ΥΠΕΧΩ∆Ε.

Η βίλλα όμως παραμένει στο έλεος τόσο της φθοράς από τον χρόνο, που και σε αυτή τη περίπτωση είναι αμείλικτος, αλλά και των βανδάλων, ενώ γίνεται στέκι τοξικομανών.

Τα λιοντάρια μεταφέρονται για να «προφυλαχθούν» σε… άγνωστη τοποθεσία.

Τα δύο λιοντάρια του Φιλιππότη τα οποία είχαν «χαθεί» για χρόνια, µετά την αποκατάσταση εντοπίστηκαν σε µια αποθήκη του ΙΚΑ και επανατοποθετήθηκαν στη βίλλα.

Στα χαρτιά έμειναν και κάποιες προσπάθειες της Μελίνας Μερκούρη για έναρξη των διαδικασιών αποκατάστασης της και μετατροπή του κτιρίου σε έδρα του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και εστία τεχνών.

Το 1990, το ΙΚΑ αποφασίζει να την γκρεμίσει και να χτίσει…εμπορικό κέντρο!!!  Όπως ήταν φυσικό η πρόθεση αυτή πυροδότησε κύμα αντιδράσεων από την τοπική κοινωνία και τελικά τα καταστροφικά σχέδια του Ιδρύματος ματαιώνονται.

Στα μέσα της δεκαετίας του ενενήντα πραγματοποιεί στον χώρο επίδειξη μόδας ο Βασίλειος Κωστέτσος με μοντέλα του τις Τζένη Μπαλατσινού, Άννα Μαρία Λογοθέτη και Νίκη Κάρτσωνα.

Το 1995 το ΥΠΕΧΩΔΕ αγοράζει την βίλλα σώζοντάς την από την καταστροφή και το 1996 αρχίζουν έργα αποκατάστασης και ανακαίνισης.

Σήµερα η έπαυλη ανέρχεται σε 2.500 τ.µ., αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα – δύο υπόγεια, ισόγειο και δώµα – και το οικόπεδό της είναι 7.850 τ.µ.

Από το 2001 μέχρι και σήμερα, στην ανακαινισμένη πλέον Βίλλα Καζούλη στεγάζεται το  «Εθνικό Κέντρο Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης». Στα χρόνια που ακολουθούν οι χώροι της ανοίγουν για να φιλοξενήσουν εκδηλώσεις περιβαλλοντικού και πολιτιστικού χαρακτήρα καθώς και διεθνή συνέδρια και ημερίδες.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Open House Athens, οι πολίτες μπόρεσαν να επισκεφθούν περισσότερα από 100 κτίρια και χώρους. Ανάμεσά τους και η Βίλλα Καζούλη στην Κηφισιά.

Ας κλείσουμε λοιπόν με την εικόνα των παιδιών να ζωγραφίζουν στον κήπο της θερινής κατοικίας της οικογένειας Καζούλη, δίνοντας της ξανά ζωή με τον πιο όμορφο τρόπο.