Μια ολόχρυση λεκάνη στο παλάτι που γεννήθηκε ο Τσόρτσιλ

Μετά τη έκθεσή του στο Γκουγκενχάιμ της Νέας Υόρκης το έργο του Μαουρίτσιο Κατελάν, η πολυσυζητημένη χρυσή του λεκάνη μεταφέρεται για έκθεση στην Οξφόρδη, στο μέρος που γεννήθηκε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ.

Πρόκειται για την περίφημη χρυσή λεκάνη που φιλοτέχνησε ο Κατελάν, ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της ιταλικής σύγχρονης τέχνης και φέρει τον τίτλο «America». Το έργο περιλαμβάνει λεκάνη, κάθισμα και καζανάκι που λειτουργούν, και χρησιμοποιήθηκε από 100.000 και πλέον επισκέπτες κατά τη διάρκεια της έκθεσης του έργου στο μουσείο Γκουγκενχάιμ της Ν. Υόρκης.

Η λεκάνη βρισκόταν εγκατεστημένη, όχι στον εκθεσιακό χώρο, αλλά μέσα στις τουαλέτες για το κοινό του μουσείου και αντικαθιστούσε μία από τις κοινές πορσελάνινες για όσο διήρκεσε η έκθεση. Όποιος λοιπόν από τους επισκέπτες ήθελε, μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει ελεύθερα, για να ουρήσει ή να αφοδεύσει. Το έργο φιλοτεχνήθηκε με «χρυσό εκατομμυρίων δολαρίων».

Η εν λόγω χρυσή τουαλέτα, είναι το πρώτο έργο που φιλοτέχνησε ο Μαουρίτσιο Κατελάν μετά την αυτόβουλη συνταξιοδότηση-απόσυρσή του από τον κόσμο της σύγχρονης τέχνης το 2012. Το μήνυμά της είναι σαφές: ο καλλιτέχνης προσφέρει στο λαό ένα αντικείμενο υπερβολικής και πρόστυχης χλιδής, το οποίο μπορεί να αποκτήσει μόνο το 1% του πληθυσμού της Γης. Και ο λαός, αυτό το αντικείμενο μπορεί να το απολαύσει μόνος του, σε απόλυτα ιδιωτικό περιβάλλον (της τουαλέτας), για να καλύψει τις φυσικές ανάγκες του που είναι κοινές σε πλούσιους και φτωχούς.

Η λεκάνη βρέθηκε στην «πρώτη γραμμή του πυρός» ανάμεσα στο μουσείο Γκουγκενχάιμ και τον Τραμπ, το 2018, όταν ο διάσημος για την αγάπη του στο χρυσό και τα επιχρυσωμένα αντικείμενα πρόεδρος των ΗΠΑ, ζήτησε ως δάνειο για τον Λευκό Οίκο  έναν πίνακα του Βίνσεντ Βαν Γκογκ για να κοσμεί τους ιδιωτικούς χώρους διαβίωσης του προεδρικού ζεύγους. Το μουσείο αντιπρότεινε να του δανείσει τη χρυσή λεκάνη τουαλέτας, του εικονοκλάστη καλλιτέχνη Κατελάν.

Σε ηλεκτρονικό της μήνυμα που εστάλη στα μέσα Σεπτεμβρίου, η καλλιτεχνική διευθύντρια και επικεφαλής των συντηρητών του Γκούγκενχαϊμ, Νάνσι Σπέκτορ, απέρριψε την αίτηση της αμερικανικής προεδρίας για δανεισμό του πίνακα «Χιονισμένο Τοπίο» (1888) του ολλανδού ζωγράφου του 19ου αιώνα, ανέφερε το μουσείο στην εφημερίδα Washington Post. Η Νάνσι Σπέκτορ είπε ότι ο πίνακας θα εκτεθεί στο Γκούγκενχαϊμ Μπιλμπάο, πριν επιστρέψει στη Νέα Υόρκη και μείνει εκεί για το «άμεσο μέλλον». Αντί αυτού, το μουσείο πρότεινε να δανείσει τη λεκάνη τουαλέτας από ατόφιο χρυσάφι του Ιταλού Μαουρίτσιο Κατελάν που είχε εκτεθεί στο μουσείο από τον Σεπτέμβριο του 2016 έως το καλοκαίρι του 2017.

Blenheim Palace
Blenheim Palace

Ο καλλιτέχνης «θα ήθελε να το προσφέρει στον Λευκό Οίκο μέσω ενός μακροχρόνιου δανείου», γράφει η Σπέκτορ, σύμφωνα με την Washington Post. «Το έργο, φυσικά, είναι εξαιρετικής αξίας και αρκετά εύθραυστο αλλά θα σας παράσχουμε όλες τις οδηγίες για την εγκατάσταση και τη συντήρησή του. Λυπούμαστε που δεν μπορέσαμε να ικανοποιήσουμε το αρχικό σας αίτημα, αλλά ευελπιστούμε ότι η εκπληκτική αυτή πρόταση ίσως σας ενδιαφέρει».

Όταν ρωτήθηκε από το AFP, το Γκούγκενχαϊμ αρνήθηκε να προβεί σε σχόλιο. Ο Λευκός Οίκος δεν έδωσε συνέχεια, ούτε έγινε γνωστό πως αντέδρασε στην πρόταση του μουσείου. Η καλλιτεχνική διευθύντρια έχει επανειλημμένα επικρίνει δημόσια τον 45ο πρόεδρο των ΗΠΑ και την προεδρία του «που σημαδεύεται από το σκάνδαλο και χαρακτηρίζεται από την εκούσια μείωση ανυπολόγιστου αριθμού ατομικών ελευθεριών».

Η διάσημη και πλήρως λειτουργική τουαλέτα κατασκευασμένη από χρυσό 18 καρατίων, θα παρουσιαστεί τώρα στο παλάτι Blenheim, στο Oxfordshire, κοντά στην αίθουσα όπου γεννήθηκε ο Winston Churchill. Οι επισκέπτες θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν το καλλιτεχνικό έργο του Κατελάν, με την προϋπόθεση πως θα ακολουθήσουν την οδηγία που τους ζητά, και να μείνουν μέσα στην τουαλέτα μόνο τρία λεπτά. Ο ίδιος ο Κατελάν έχει ομολογήσει ότι δεν έχει μπορέσει να χρησιμοποιήσει ποτέ την τουαλέτα γιατί ήταν πάντα «κατειλημμένη», ενώ ελπίζει στο παλάτι Blenheim να σταθεί λίγο πιο «τυχερός».

Όσο για την ιστορία με τον Τραμπ, ο Κατελάν λέει ότι ο Τραμπ μάλλον θα χρησιμοποιούσε τη χρυσή τουαλέτα,  ενώ συμπληρώνει : «Θα μου άξιζε να δείξω την δουλειά μου σε ένα τόσο περίοπτο μέρος όπως ο Λευκός Οίκος».